معرفی وبلاگ
حضرت آیت الله خامنه ای در نشست اندیشه های راهبردی ؛ نقش و سهم بانوان را در نظام اسلامی ممتاز و بی بدیل دانستند و خاطر نشان کردند : " نقش بانوان در دوران مبارزه پیروزی انقلاب اسلامی ، بعداز انقلاب بویژه دوره بسیار سخت دفاع مقدس و در عرصه های مختلف ، نقش مؤثر ، ممتاز و بی جایگزینی است که با هیچ معیاری قابل اندازه گیری نیست ." از نگاه رهبر انقلاب اسلامی ، اولین کسی که نقش و جایگاه ممتاز بانوان را درک کرد و زمینه ساز نقش افرینی برجسته زنان در عرصه های مختلف شد ، امام خمینی (ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران بود.
صفحه ها
دسته
لينك سازمان زنان
لينك دوستان
سايت مراجع تقليد
آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 0
تعداد نوشته ها : 1937
تعداد نظرات : 211
Rss
طراح قالب
GraphistThem267

سيزده بدر 1391,نحسي سيزده بدر,دروغ سيزده بدر,تاريخچه سيزده بدر

 

سيزده بدر

سيزده بدر سيزدهمين روز فروردين ماه و از جشن هاي نوروزي است. در تقويم‌هاي رسمي ايران اين روز (سيزده بدر) روز طبيعت نامگذاري شده‌است و از تعطيلات رسمي است.برخي بر اين باورند كه در روز سيزده بدر بايد براي راندن نحسي از خانه بيرون روند و نحسي را در طبيعت به در كنند. بعد از سيزده به در، جشن هاي نوروزي پايان مي پذيرد.

سخن پيرامون جشن «سيزده بدر»، همانند ديگر جشن هاي ملي و باستاني ايران، نياز به پژوهش زياد و مقدمه چيني اي طولاني دارد، به ويژه جشني مانند سيزده بدر با اين گستره ي برگزاري و سابقه ي طولاني كه اين پهنه و زمان تغييراتي ژرف در آيين ها و مراسم ويژه ي اين روز ايجاد كرده است.در اين راستا كوشش بر اين بوده است تا خردورزانه ترين و مستندترين گفتارها، نوشتارها و نگرش ها را در اين زمينه جشن سيزده بدر گردآوري كنيم.

بهتر است در آغاز، پيشگفتاري پيرامون عدد 13 و روز سيزدهم و اينكه آيا اين عدد و اين روز در ايران و فرهنگ ايراني نحس است داشته يا نه فراهم آوريم :

نخست بايد به اين موضوع توجه داشت كه در فرهنگ ايراني، هيچ يك از روزهاي سال «نحس» و «بديمن» يا «شوم» شمرده نشده، بلكه چنانچه مي دانيم هر يك از روزهاي هفته و ماه نام هايي زيبا و در ارتباط با يكي از مظاهر طبيعت يا ايزدان و امشاسپندان داشته و دارند، و روز سيزدهم هر ماه خورشيدي در گاهشماري ايراني نيز «تير روز» نام دارد كه از آن ِستاره ي تيشتر، ستاره ي باران آور مي باشد و ايرانيان از روي خجستگي، اين روز را براي نخستين جشن تيرگان سال، انتخاب كرده اند.

همچنين در هيچ يك از متون كهن و هيچ دانشمند و نويسنده اي، از اين روز (سيزده بدر)به بدي ياد نكرده اند بلكه در بيشتر نوشتارها و كتاب ها، از سيزدهم نوروز با عنوان روزي فرخنده و خجسته نام برده اند.

 

سيزده بدر 1391,نحسي سيزده بدر,دروغ سيزده بدر,تاريخچه سيزده بدر

 

سيزده بدر

 

براي نمونه كتاب «آثار الباقيه» جدولي براي سعد و نحس بودن روزها دارد كه در آن جدول در مقابل روز سيزدهم نوروز كلمه ي «سعد» به معني نيك و فرخنده آورده شده است.

اما پس از نفوذ فرهنگ اروپايي در زمان حكومت صفويان رسيد كه در اين فرهنگ نيز عدد 13 را نحس مي دانستند، و هنوز هم با پيشرفت هاي علمي و فن آوري پيشرفته اروپا، اين خرافات عميقا در دل بسياري از اروپاييان وجود دارد كه در مقايسه با خرافات شرقي، شمارگان آن ها كم نيست و مثال هاي بسيار ديگري مانند «داشتن روزي بد با ديدن گربه ي سياه رنگ»، «احتمال رويدادي شوم پس از رد شدن از زير نردبام» يا «شوم بودن گذاشتن كليد خانه روي ميز آشپزخانه»،«خوش شانسي آوردن نعل اسب» و بسياري موارد خرافي ديگر كه خوشبختانه تا كنون وارد فرهنگ ما نشده اند و براي ما خنده آور هستند.

اما تنها چيزي كه در فرهنگ ايراني مي توانيم درباره ي عدد سيزده پيدا كنيم، «بد قلق» بودن عدد 13 به خاطر خاصيت بخش ناپذيري آن است.(اين خود نشانه اي از دانش بالاي ايرانيان از رياضي و به كارگيري آن در زندگي روزمره است.)

اما وقتي درباره ي نيكويي و فرخندگي اين روز بيشتر دقت مي كنيم منابع معقول و مستند با سوابق تاريخي زيادي را مي يابيم.همان طور كه گفته شد سيزدهم فرودين ماه كه تير روز نام دارد و متعلق به فرشته يا امشاسپند يا ايزد سپند (مقدس) و بزرگواري است كه در متون پهلوي و در اوستا تيشتر نام دارد و جشن بزرگ تير روز از تير ماه كه جشن تيرگان است به نام او مي باشد.

 

تاريخچه ي سيزده بدر

 

همانطور كه پيشينه ي جشن نوروز را از زمان جمشيد مي دانند درباره ي سيزده به در (سيزده بدر) هم روايت هست كه :

«... جمشيد، شاه پيشدادي، روز سيزده نوروز (سيزده بدر)را در صحراي سبز و خرم خيمه و خرگاه بر پا مي كند و بارعام مي دهد و چندين سال متوالي اين كار را انجام مي دهد كه در نتيجه اين مراسم در ايران زمين به صورت سنت و آيين درمي آيد و ايرانيان از آن پس سيزده بدر را بيرون از خانه در كنار چشمه سارها و دامن طبيعت برگزار مي كنند ...»

اما براي بررسي ديرينگي جشن سيزده بدر از روي منابع مكتوب، تمامي منابع مربوط به دوران قاجار مي باشند و گزارش به برگزاري سيزده بدر در فروردين يا صفر داده اند، از همين رو برخي پژوهشگران پنداشته اند كه جشن سيزده بدر بيش از يكي دو سده ديرينگي ندارد اما با دقت بيشتر در مي يابيم كه شواهدي براي ديرينگي جشن سيزده بدر وجود دارد.

همانطور كه پيش از اين گفته آمد، تنوع و گوناگوني شيوه هاي برگزاري يك آيين، و دامنه ي گسترش فراخ تر يك باور در ميان مردمان، بر پايه ي قواعد مردم شناسي و فرهنگ عامه، نشان دهنده ي ديرينگي زياد آن است.

همچنين مراسم مشابه اي كه به موجب كتيبه هاي سومري و بابلي از آن آگاهي داريم، آيين هاي سال نو در سومر با نام «زگموگ» و در بابل با نام «آكيتو» دوازده روز به درازا مي كشيده و در روز سيزدهم جشني در آغوش طبيعت برگزار مي شده. بدين ترتيب تصور مي شود كه سيزده بدر داراي سابقه اي دست كم چهار هزار ساله است.

 

 

شيوه هاي برگزاري و مراسم سيزده بدر

همانگونه كه اشاره شد شيوه هاي برگزاري سيزده بدر و همچنين مراسم و آداب سيزده بدر بسيار متفاوت و گسترده مي باشد كه در اينجا به تفصيل نمي توان به آنها پرداخت، اما همانطور كه مي دانيم سيزدهم فروردين تيشتر روز مي باشد و آغاز نيمسال دوم زراعي، و مردمان ايراني براي نيايش و گراميداشت تيشتر، ايزد باران آور و نويد بخش سال نيك به كشتزارها و مزارع خود مي رفتند و در زمين تازه روييده و سرسبز و آكنده از انبوه گل و گياهان صحرايي به شادي و ترانه سرايي و پايكوبي مي پرداختند و از گردآوري سبزه هاي صحرايي و پختن آش و خوراكي هاي ويژه غافل نمي شدند.

 

بخشي ديگر از آيين هاي سيزده بدر را هم باورهايي تشكيل مي دهند كه به نوعي با تقدير و سر نوشت در پيوند است.براي نمونه فال گوش ايستادن ،فال گيري (به ويژه فال كوزه)، گره زدن سبزي و گشودن آن ،بخت گشايي (كه درسمرقند و بخارا رايج است)و نمونه هاي پرشمار ديگر ...از مراسم هاي روز سيزده بدر هستند.

از آئين هاي ديگر سيزده بدر كه مانند  مراسم چهارشنبه سوري و نوروز، پر شمار، زيبا و دوست داشتني است،بازي هاي گروهي، ترانه ها و رقص هاي دسته جمعي، گردآوري گياهان صحرايي، خوراك پزي هاي عمومي، بادبادك پراني، سواركاري، نمايش هاي شاد، هماوردجويي جوانان، آب پاشي و آب بازي بخشي از اين آيين هاست كه ريشه در باورها و فرهنگ اساطيري دارند. از جمله شادي كردن و خنديدن به معني فروريختن انديشه هاي پليد و تيره، روبوسي نماد آشتي، به آب سپردن سبزه ي سفره ي نوروزي نشانه ي هديه دادن به ايزد آب «آناهيتا» و گره زدن علف براي شاهد قرار دادن مادر طبيعت در پيوند ميان زن و مرد، ايجاد مسابقه هاي اسب دواني كه يادآور كشمكش ايزد باران و ديو خشك سالي است.

 

سيزده بدر 1391,نحسي سيزده بدر,دروغ سيزده بدر,تاريخچه سيزده بدر

 

سيزده بدر

 

علف گره زدن يكي از مراسم سيزده بدر

افسانه ي آفرينش در ايران باستان و موضوع نخستين بشر و نخستين شاه و دانستن رواياتي درباره ي «كيومرث» داراي اهميت زيادي است، در «اوستا» چندين بار از كيومرث سخن به ميان آمده و او را نخستين پادشاه و نيز نخستين بشر ناميده است.

گفته هاي «حمزه ي اصفهاني» در كتاب «سِني ملوك الارض و الانبياء» صفحه هاي 23 تا 29 و گفته هاي «مسعودي» در كتاب «مروج الذهب» جلد دوم صفحه هاي 110 و 111 و «بيروني» در كتاب «آثار الباقيه» بر پايه ي همان آگاهي است كه در منبع پهلوي وجود دارد كه :

«مَشيه» و «مَشيانه» كه دختر و پسر دو قلوي كيومرث بودند، روز سيزدهم فروردين براي نخستين بار در جهان با هم ازدواج كردند. در آن زمان چون عقد و نكاحي شناخته نشده بود ! آن دو به وسيله ي گره زدن دو شاخه ي «موُرد»، پايه ي ازدواج خود را بنا نهادند و چون ايرانيان باستان از اين راز به خوبي آگاهي داشتند، آن مراسم را به ويژه دختران و پسران دم بخت روز سيزده بدر انجام مي دادند، امروزه نيز دختران و پسران براي بستن پيمان زناشويي، نيت مي كنند و علف گره مي زنند.اين رسم (علف گره زدن در روز سيزده بدر)از زمان «كيانيان» تقريبا فراموش شد و در زمان «هخامنشيان» دوباره آغاز شد و تا امروز باقي مانده است.

در كتاب «مُجمل التواريخ» چنين آمده است :

«... اول مردي كه به زمين ظاهر شد، پارسيان آن را «گل شاه» ناميدند، زيرا كه پادشاهي او الا بر گل نبود، پس پسر و دختري از او ماند كه مشيه و مشيانه نام گرفتند و روز سيزده نوروز با هم ازدواج كردند و در مدت پنجاه سال هيجده فرزند بوجود آوردند و چون مُردند، جهان نود و چهار سال بي پادشاه بماند.»

همانگونه كه شباهتي بين چارشنبه سوري و نوروز امروزي متداول در تهران و شهرهاي بزرگ، با شيوه هاي اصيل و كهن آن وجود ندارد، سيزده بدر امروزي نيز تنها نامي از يك جشن كهن را برخود داشته و هيچ شباهتي به آيين كهن و يادگار نياكان ما ندارد. نحوه ي اجراي جشن سيزده بدر ، مانند بسياري از ديگر آيين هاي ايراني، عميقا از شيوه ي اصيل و باستاني خود دور شده است و به شكل فعلي آن، داراي سابقه ي تاريخي در ايران نيست.

اگر در گذشته مادران و پدران ما، سبزه هاي نوروزي خود را در اين روز به صحرا مي برده و براي احترام به زمين و گياه، آن را در آغوش زمين مي كاشته اند، امروزه ما آن را به سوي يكديگر پرتاب مي كنيم و تكه تكه اش مي كنيم.

سيزده بدرِ پيشينيان ما، روزي براي ستايش و دعا براي طلب باران فراوان در سال پيش رو، براي گراميداشت و پاكيزگي طبيعت و مظاهر آن، و زيست بوم مقدس آنان بوده است. در حاليكه امروزه روز ويراني و تباهي طبيعت است.

 

 


شنبه پنجم 12 1391 9:44
X